Her şeyiyle Claude
Claude nedir, nasıl çalışır, neyi yapar, neyi yapamaz, nereden kullanılır ve nasıl başlanır. Hiçbir şey bilmediğini varsayarak yazıldı; sonuna kadar okuyan biri, karşısındakinin ne olduğunu bilerek kullanmaya başlar.
Bu sayfa FY tarafından hazırlanmış bağımsız bir rehberdir; Anthropic'in resmî sayfası değildir ve onunla bir ortaklığı yoktur. Ürün adları sahiplerine aittir. Fiyat, sınır ve özellik gibi değişebilen bilgiler için her zaman sağlayıcının kendi sayfasına bak.
Kısa cevap
- Claude, Anthropic tarafından geliştirilen bir yapay zekâ asistanıdır; metinle çalışır.
- Yazar, özetler, çevirir, kod yazar, belge okur, fikir üretir — konuşarak iş yaptırırsın.
- Emin bir tonla yanılabilir, belli bir tarihe kadar öğrenmiştir ve her sohbet sıfırdan başlar.
- Tarayıcıdan, telefondan, masaüstünden ve terminalden kullanılır; ücretsiz bir kademesi vardır.
- İyi kullanmanın sırrı zekâ değil bağlam: kim, ne, neden, nasıl.
İçindekiler
01Claude nedir, kim yaptı
Claude, Anthropic adlı yapay zekâ şirketinin geliştirdiği bir asistandır. Teknik adı «büyük dil modeli»: devasa miktarda metin üzerinde eğitilmiş, dille çalışan bir yazılım. Bir arama motoru, bir veritabanı ya da bir robot değildir.
Onunla konuşarak iş yaptırırsın. Yazdığın isteği okur, ne istediğini çıkarır ve cevabı üretir. Aynı şeyi bir insana anlatır gibi anlatabilirsin — teknik dil bilmen gerekmez.
02Nasıl çalışır
Önce okudu
Kitaplar, makaleler, tartışmalar, kod. Hiçbirini ezberlemedi; hepsinin nasıl yazıldığını öğrendi — fikirlerin, cümlelerin ve kodun birbirini nasıl izlediğini.
Sonra tahmin ediyor
Cevabı hazır bir yerden almıyor. Önündeki metne bakıp devamında ne gelmesinin en makul olduğunu hesaplıyor, sonra bir kelime daha. Cevabın akarak yazılmasının sebebi bu.
Bir seferde gördüğü kadar
Bir sohbette biriken her şeye aynı anda bakabilir; buna «bağlam penceresi» denir. Çok geniştir ama sonsuz değildir; dolduğunda en eskiler bulanıklaşır.
03Ne yapabilir
Metinle yapılabilecek hemen her iş. En çok kullanılanlar:
Yazmak
E-posta, ilan, ürün açıklaması, teklif, sunum metni, altyazı, ders planı, sosyal medya metni.
Yeniden yazmak
Kısaltma, uzatma, sadeleştirme, ton değiştirme, resmîleştirme, dil bilgisi düzeltme.
Okumak ve özetlemek
Uzun rapor, sözleşme, e-posta zinciri, makale. Riskli maddeyi işaretler, ne istendiğini çıkarır.
Öğretmek
Bilmediğin konuyu istediğin seviyede anlatır, sorularını yanıtlar, sınav yapar, plan çıkarır.
Çevirmek
Diller arasında çevirir; üstelik tonu ve alıcıyı hesaba katarak. Türkçe sorup Almanca yazdırabilirsin.
Kod yazmak
Sıfırdan program, hata bulma, satır satır açıklama, veri dönüştürme betikleri. Kod bilmene gerek yok.
Düzene sokmak
Dağınık notu tabloya, konuşmayı maddelere, karışık listeyi düzgün bir dosyaya çevirir.
Görsel okumak
Ekran görüntüsü, fotoğraf, el yazısı not, fatura, grafik. «Bu hata ne diyor?» geçerli bir sorudur.
Veri yorumlamak
Tabloyu yapıştır, neyin göze çarptığını, hangi ayın kötü olduğunu ve neden olabileceğini sor.
Düşünmeye ortak olmak
Fikir üretir, kendi fikrine karşı argüman kurar, atladığını sorar, karar öncesi kontrol listesi çıkarır.
04Ne yapamaz, nerede yanılır
- Emin görünüp yanılabilir. Bilmediğinde susmak yerine makul duran bir cevap üretebilir; buna «halüsinasyon» denir. Ses tonundan anlaşılmaz, yalnızca doğrulayarak anlaşılır.
- Şu anı bilmez. Eğitimi belli bir tarihte durmuştur. Arama aracı verilmemişse dünkü haberi, canlı fiyatı, güncel mevzuatı bilmez.
- Hatırlamaz. Her sohbet sıfırdan başlar; önceki konuşmalar varsayılan olarak taşınmaz.
- Kesin sayımda ve uzun aritmetikte zayıftır. Karakter/kelime sayısı ve uzun çarpma-bölme zincirleri için araç kullan.
- Kaynak uydurabilir. Var olmayan kitap adı, makale başlığı ya da sayfa numarası üretebilir. Her bağlantıya tıkla.
- Kendiliğinden dünyada iş yapmaz. E-posta göndermez, dosya kaydetmez, ödeme yapmaz — araç bağlanmadıkça.
- Uzmanın yerine geçmez. Tıbbi, hukuki ve mali konularda hazırlar ama karar verdirmez.
05Nereden kullanılır
Tarayıcı
claude.ai — hesap açıp doğrudan kullanmaya başlarsın. Çoğu insan için doğru başlangıç.
Telefon
Mobil uygulama. Yolda fotoğraf çekip sormak, sesli not almak ve kaldığın sohbete devam etmek için.
Masaüstü
Bilgisayara kurulan uygulama. Kısayolla anında açılır; gün boyu açık duran bir çalışma arkadaşı gibi.
Terminal — Claude Code
Bilgisayarındaki dosyalarla doğrudan çalışan sürüm: proje kurar, kod yazar, düzenler. Kursun 4. bölümü bunun üstüne.
Kendi yazılımında
API üzerinden kendi uygulamana bağlayabilirsin — sitene sohbet, sisteminize otomatik sınıflandırma gibi.
Otomasyon içinde
n8n gibi araçlarla iş akışlarına eklenir: gelen e-postayı okuyup yanıt taslağı hazırlamak gibi. Kursun 3. bölümü.
06Hangi sürüm
Tek bir Claude yok; farklı boyutlarda sürümler var ve isimleri zaman içinde değişiyor. İsmi değil kademe mantığını aklında tut:
Opus ailesi
Zor akıl yürütme, uzun ve karmaşık işler, ciddi kod. En iyi düşünen; en yavaş ve en pahalı olan.
Sonnet ailesi
Günlük işlerin çoğu. Hız ile yetenek arasındaki en iyi denge; çoğu kişi için doğru varsayılan.
Haiku ailesi
Basit, kısa ve çok tekrar eden işler. Anında cevap verir, en ucuzudur.
Kural: varsayılanla başla. Cevap yüzeysel geliyorsa bir üst kademeye çık. Önceden karar verme; iş sana söyler.
07Nasıl başlanır
- 1claude.ai adresine git ve hesap aç. Ücretsiz kademe başlamak için yeterlidir.
- 2Yeni bir sohbet aç ve ne yaptığını sor: «Ne yapabildiğini bana beş maddede anlat, yeni başlıyorum.»
- 3Gerçek bir işini ver. En sıkıcı, en çok tekrar eden işini anlat ve birlikte yapın.
- 4Bir belge yükle. PDF, ekran görüntüsü ya da tablo — «bunu üç maddede özetle» de.
- 5Cevabını zaten bildiğin bir soru sor. Nerede güçlü, nerede zayıf olduğunu ilk günde gör.
08İyi istek nasıl yazılır
Aldığın cevabın kalitesini belirleyen tek şey bu. Dört parça yeter:
Bana bir e-posta yaz.
Kime, neden, hangi tonda belli değil. Boşlukları kendi doldurur ve ortalama bir metin çıkar.
Küçük bir mobilya atölyem var (kim). Ödemesini üç haftadır geciktiren kurumsal bir müşteriye e-posta yazacağım (ne). İlişkiyi bozmadan net bir tarih almak istiyorum (neden). Kibar, kısa, en fazla 120 kelime (nasıl).
Bundan gönderebileceğin bir e-posta çıkar. Aradaki fark zekâ değil, bağlam.
İki ek alışkanlık: isteğinin sonuna «emin olmadığın yerde emin olmadığını söyle» ekle — uydurma ihtimalini düşürür. Ve ilk cevap tutmazsa yeni sohbet açma, neyin yanlış olduğunu söyle: «fazla resmî oldu», «üçüncü paragrafı at», «daha kısa».
09Gizlilik ve güvenlik
- Paylaşma yetkin olmayan veriyi yazma. Şifre, kimlik numarası, kart bilgisi, müşteri listesi. Ölçüt: bunu bir stajyere gösterir miydin?
- Verinin ne olduğu plana ve ayara göre değişir. Hesabının gizlilik ayarlarını bir kez aç ve oku; kurallar zamanla güncellenir.
- Yüklediğin kaynak asistanı yönlendirebilir. Bir belgenin ya da web sayfasının içinde asistana yönelik gizli talimatlar olabilir. Cevap sormadığın bir yöne kayıyorsa sebebini kaynakta ara.
- Sorumluluk kullananındır. Çıktıyı kullanan sensin; bir karara, paraya ya da insana dokunan her cümleyi doğrula.
10Sık sorulanlar
Ücretsiz mi?
Ücretsiz bir kademe var ve başlamak için yeterli. Daha çok kullanım ve daha yetenekli sürümler için ücretli kademeler mevcut. Fiyat ve sınırlar değiştiği için güncel hâli sağlayıcının kendi sayfasındadır.
Türkçe biliyor mu?
Evet. Türkçe sorup Türkçe cevap alırsın; Türkçe anlatıp Almanca yazdırabilir, İngilizce bir belgeyi Türkçe özetletebilirsin.
İnternete bakabiliyor mu?
Kendiliğinden hayır. Kullandığın uygulamada arama aracı verilmişse bakar. Emin değilsen doğrudan sor: «bunu aramadan mı söylüyorsun?»
Yazdıklarım eğitimde kullanılıyor mu?
Plana ve hesabındaki ayarlara göre değişir; kurallar da güncellenir. Doğru cevap hesabının gizlilik ayarlarında ve sağlayıcının o günkü gizlilik metnindedir.
Sohbet ne kadar uzun olabilir?
Çok uzun olabilir ama sınırsız değil. Sınır dolduğunda en eskiler bulanıklaşır. Uzayan bir konuşmada sonucu özetletip yeni bir sohbete taşımak en temiz yöntemdir.
Aynı soruya neden farklı cevaplar veriyor?
Cevabı ezberden okumadığı, her seferinde yeniden ürettiği için. Arıza değildir; beğenmediğinde «bir daha dene» demek geçerli bir seçenektir.
Bazı istekleri neden reddediyor?
Zarar verebilecek işlerde durur. Bu kişisel değildir; genelde istediğin şeyin yapılabilir bir hâli vardır ve sebebini söyler.
Kendi hakkındaki bilgileri doğru mu bilir?
Her zaman değil. Hangi sürüm olduğu, eğitiminin ne zaman kesildiği, günlük sınırın kaç olduğu gibi konularda yanılabilir; kendine dışarıdan bakamaz. Bunları uygulamanın kendi sayfasından öğren.
11Sözlük
Yapay zekâ konuşulurken geçen kelimeler. Hepsi bu sayfada geçti:
- Prompt (istek)
- Asistana yazdığın metin. «İyi prompt» demek, bağlamı iyi verilmiş istek demek.
- Model
- Asistanın kendisi; eğitilmiş yazılım. Opus, Sonnet, Haiku birer model ailesidir.
- Token
- Metnin modelin gördüğü küçük parçası. Kelimeden küçüktür; harf sayamamasının sebebi budur.
- Bağlam penceresi
- Bir sohbette aynı anda bakabildiği toplam metin. Dolduğunda en eskiler zayıflar.
- Halüsinasyon
- Bilmediği yerde makul görünen yanlış bir cevap üretmesi. En sık ve en sinsi hata türü.
- Eğitim kesme tarihi
- Öğrenmesinin durduğu an. O tarihten sonrasını kendiliğinden bilmez.
- Araç (tool)
- Modele bağlanan dış yetenek: arama yapmak, dosya okumak, e-posta göndermek gibi.
- Ajan (agent)
- Araçları kullanarak çok adımlı bir işi kendi başına yürüten kurulum. Kursun 3. bölümü.
- API
- Modeli kendi yazılımına bağlama yolu. Sohbet arayüzü yerine kodla konuşursun.
- Sistem promptu
- Asistana baştan verilen kalıcı yönerge: rolü, üslubu, kuralları. Kursun 2. bölümü.
- Çok kipli (multimodal)
- Yalnızca yazıyı değil görseli de okuyabilmesi.
- İnce ayar (fine-tuning)
- Bir modeli belirli bir iş için ek veriyle özelleştirme. Çoğu iş için gerekmez; iyi bir istek yeter.
Bir cümlede
Claude her şeyi bilen bir kâhin değil, çok okumuş ve çok hızlı çalışan bir asistandır: ona bağlam ver, elindekini ver, çekinmeden konuş, çıktısını doğrula.
