Bana ne söylersen onu alırsın
Birinci bölümde beni tanıdın. Şimdi tek bir beceriyi öğreneceğiz — ve dürüst olayım, sonucun büyük kısmını yapan şey bu. İnsanların «yapay zekâ işe yaramıyor» demesinin sebebi neredeyse hiçbir zaman ben değilim; kendilerine bile söylemedikleri şeyi bana söylemeleri bekleniyor. Bu bölümün sonunda o boşlukları kapatmayı bileceksin.
Bu bölümün sonunda
- Bir isteği okurken tam olarak neye baktığımı bileceksin
- Beş parçalı formülü ezberlemeden, mantığını anlayarak kullanacaksın
- Aynı işi zayıf ve güçlü istekle yapıp farkı kendi gözünle göreceksin
- Çıktının biçimini sen belirleyeceksin — tablo, madde, e-posta, dosya
- Bir kez yazıp her sohbette geçerli olan sistem promptunu kuracaksın
- Uzun bir işi tek istekte tıkamak yerine parçalara bölmeyi bileceksin
- Kendi işine ait, kopyala-yapıştır bir kalıp defterin olacak
İçindekiler
01Kötü istek diye bir şey yok, eksik istek var
Yeni başlayan biri bana bir şey sorar, cevap vasat gelir ve şu sonuca varır: «demek ki bu iş bende olmuyor.» Neredeyse her seferinde yanlış teşhis bu.
Bir isteği okuduğumda gördüğüm şey senin kafandaki resim değil, yazdığın kelimeler. Kafandaki resimde müşterinin kim olduğu, işin aciliyeti, ne kadar resmî olması gerektiği hepsi var. Bana gelen cümlede yok. Ve ben boş bırakılan yeri boş bırakmam — doldururum. Seni tanımadığım için de ortalama bir şeyle doldururum. Vasat cevabın kaynağı burası.
Bu bölümün tamamı tek bir cümlenin açılımı: boşlukları ben doldurmadan önce sen doldur. Sihirli kelime yok, gizli komut yok. Sadece söylenmemiş olanı söylemek var.
Şimdi yap: Son beğenmediğin cevabı hatırla. Kafandaki hangi bilgi o isteğin içinde yazmıyordu? Neredeyse kesin bir tane bulacaksın.
02Cevabı yazmadan önce ne arıyorum
İsteğini okuduğumda beş şeyi ararım. Bunlar benim uydurduğum bir liste değil; bir işin yapılabilmesi için gereken en az bilgi. Bir insana iş verirken de aynısını söylersin, sadece farkında olmazsın.
- 1RolKim olarak yazayım?boşsa: kimsesiz, genel bir ses
- 2BağlamNeyi bilmem gerekiyor?boşsa: ortalama bir durum uydururum
- 3GörevTam olarak ne yapayım?boşsa: en yaygın yorumu seçerim
- 4KısıtNeyi yapmayayım?boşsa: sınır tanımam, uzarım
- 5BiçimSonucu nasıl vereyim?boşsa: paragraf yazarım
Şimdi beşini tek tek açacağım. Her birinde tek bir soru var; o soruya bir cümleyle cevap verirsen o parça tamamdır.
Şimdi yap: Bu beş kelimeyi bir yere not et — rol, bağlam, görev, kısıt, biçim. Bölümün geri kalanında hep bunlara döneceğiz.
03Rol — kim olarak yazayım
Bir cümlede bana kim olduğumu söylersen, kelime seçimimden cümle uzunluğuma kadar her şey değişir. Bu bir oyun değil: «deneyimli bir mali müşavir» dediğinde kafamda o metinlerin nasıl yazıldığına dair bütün örüntü uyanır.
Kiracıma gecikmiş kira için mesaj yaz.
Kimin ağzından yazacağımı bilmiyorum. Ortalama bir «nazik uyarı» çıkar; ne senin sesin olur ne de işini görür.
Uzun yıllardır kiracılarıyla iyi geçinen, sert olmayı sevmeyen ama hakkını da alan bir ev sahibi gibi yaz.
Artık tonu biliyorum. Ne fazla resmî ne de yalvaran bir metin çıkar — senin gerçekten göndereceğin metin.
Rol iki yönlü çalışır: benim rolümü de söyleyebilirsin, okuyanın rolünü de. «Hiç teknik bilmeyen bir müşteriye anlatır gibi» cümlesi çoğu zaman «uzman gibi yaz»dan daha çok işe yarar, çünkü asıl zor olan bilmek değil, karşındakine göre anlatmak.
Şimdi yap: Bir isteğinin başına tek cümle ekle: «… gibi yaz.» Aynı isteği iki kez, rollü ve rolsüz gönder. Farkı görmek beş dakika sürer.
04Bağlam — neyi bilmem gerekiyor
Beş parçanın en güçlüsü bu. Diğer dördünü atlayıp sadece bağlam versen bile cevabın kalitesi yükselir. Sebebi basit: rol tonu ayarlar, bağlam içeriği belirler.
Bağlam üç şeyden gelir ve üçü de senin elinde:
Durum
Kim, kime, neden. «Üç haftadır ödemesini geciktiren kurumsal bir müşteri» cümlesi, on satır talimattan daha çok iş görür.
Malzeme
Elindekini yapıştır: önceki e-posta, sözleşme maddesi, tablo, ekran görüntüsü. Anlatmak yerine göstermek her zaman daha isabetli.
Amaç
Bu metin ne işe yarayacak. «Ödeme tarihi almak istiyorum» dediğinde metnin tamamını o hedefe göre kurarım — süs cümleleri düşer.
Sık yapılan hata: bağlamı ben sorduktan sonra vermek. İlk cevabım vasat çıkar, ben soru sorarım, sen açıklarsın, ikinci cevap iyi olur. Bu iki tur demek. Aynı bilgiyi baştan verirsen tek turda aynı yere gelirsin.
Şimdi yap: Bir sonraki isteğinde, anlatmak yerine yapıştır. Elindeki gerçek metni, tabloyu ya da ekran görüntüsünü koy — aradaki fark tek denemede görünür.
05Görev — tam olarak ne yapayım
Buradaki mesele fiil. «Bu rapora bak» bir görev değil; ne yapacağımı söylemiyor. Bakabilirim, özetleyebilirim, eleştirebilirim, hatalarını çıkarabilirim, kısaltabilirim — hepsi farklı işler ve sen bir tanesini istiyorsun.
Bu sözleşmeye bir bak.
En yaygın yorumu seçerim: genel bir özet. Oysa sen belki sadece riskli maddeyi arıyordun.
Bu sözleşmede benim aleyhime olabilecek maddeleri çıkar; her birini bir cümleyle, neden riskli olduğunu söyleyerek açıkla.
Tek bir iş, net bir çıktı. «Çıkar» ve «açıkla» — ikisi de ne yapacağımı tarif ediyor.
İşe yarayan fiiller somut olanlardır: çıkar, karşılaştır, kısalt, sınıflandır, çevir, listele, yeniden yaz, eleştir, planla, düzelt. İşe yaramayanlar ise ölçülemeyenler: «iyi yap», «profesyonelleştir», «geliştir». Bunlar bana yön vermiyor, sadece iyi niyet bildiriyor.
Şimdi yap: İsteğindeki fiili işaretle. Ölçülebilir mi? «İyi yap» yazdıysan onu somut bir fiille değiştir; tek başına bu değişiklik cevabı düzeltir.
06Kısıt — neyi yapmayayım
Kısıt vermezsen uzarım. Bu benim huyum: emin olmadığımda her ihtimali kapatmaya çalışırım ve metin şişer. Sen bir sınır koyduğunda o eğilimi kesmiş olursun.
Uzunluk
«En fazla 120 kelime», «üç madde», «tek paragraf». Sayı vermek en ucuz ve en etkili kısıttır. «Kısa yaz» sana göre kısadır, bana göre değil.
Ton ve dil
«Resmî ama soğuk değil», «teknik terim kullanma», «özür diler gibi olmasın». Ton kısıtları özellikle müşteriye gidecek metinlerde işi kurtarır.
Yasak listesi
«Fiyat verme», «tarih taahhüt etme», «rakip adı geçmesin». Bir şeyi yapmamamı söylemek, ne yapacağımı söylemek kadar değerlidir.
Bilmediğinde ne yapayım
Bölüm 1'deki en önemli cümle burada da geçerli: «emin olmadığın yerde uydurma, bilmediğini söyle.» Bunu kısıt olarak yazmak, uydurma ihtimalimi ciddi biçimde düşürür.
Şimdi yap: İsteğine tek bir sayı ekle — kelime, madde ya da paragraf sayısı. En küçük emekle en görünür fark bu.
07Biçim — sonucu nasıl vereyim
Beşinci parça en çok atlanan ve en kolay kazanılan. Biçim söylemezsen paragraf yazarım, çünkü varsayılanım o. Oysa çoğu iş için paragraf en kötü biçimdir: karşılaştırma tablo ister, kontrol listesi madde ister, e-posta e-posta olmak ister.
Biçim istemenin bir de ileri seviyesi var: sütun adlarını sen söylersin. «Tablo yap: sütunlar madde numarası, risk, neden riskli, ne yapmalı» dersen, cevabı okumakla kalmaz, doğrudan kullanabilirsin. Bilgisayarın okuyacağı bir çıktı istiyorsan yapı adını da söyleyebilirsin — bu kursun ilerleyen bölümlerinde otomasyona bağlarken tam olarak buna ihtiyacın olacak.
Şimdi yap: Karşılaştırma içeren bir soruna «tablo olarak ver, sütunlar şunlar olsun» ekle. Cevabın kullanılabilirliği bir anda değişir.
08Beşi bir arada: bir isteğin kuruluşu
Parçaları tek tek gördün. Şimdi bir isteğin nasıl büyüdüğüne bak — aşağıdaki kutu kendi kendine ilerliyor, istersen adımlara da tıklayabilirsin.
Kiracıma gecikmiş kira için mesaj yaz.
rolKiracılarıyla iyi geçinen ama hakkını alan bir ev sahibi gibi yaz.
bağlamKira üç haftadır gecikti, ilk kez oluyor, üç yıldır sorunsuz oturuyor.
görevNet bir ödeme tarihi istediğimi belirten bir mesaj yaz.
kısıtEn fazla 80 kelime, tehdit yok, faiz ya da ceza konusuna hiç girme.
biçimDoğrudan gönderebileceğim tek bir WhatsApp mesajı olarak ver.
Şimdi yap: Kendi gerçek bir işini al ve aynısını yap — beş satırı alt alta yaz. Tek cümlelik bir istekle aynı işi karşılaştır.
09Her seferinde beşini de yazmak zorunda değilsin
Formülü öğrenen herkes bir süre her şeye beş satır yazar. Sonra yorulur ve tamamen bırakır. İkisi de yanlış. Dürüst ölçü şu:
Tek doğru cevabı olan sorular, hızlı çeviriler, «bu ne demek», «şu kodu açıkla», beyin fırtınası. Buralarda uzun istek sadece zaman kaybı — sor ve geç.
Çıktı birine gidecekse, bir kararı etkileyecekse, uzunsa ya da aynı işi tekrar tekrar yapacaksan. Yani gerçek işlerde.
Pratik kural: çıktıyı düzeltmek isteği yazmaktan uzun sürüyorsa, isteği yazmak eksik kalmıştır. Beş dakika düzelttiysen, otuz saniyelik iki satır o beş dakikayı kurtarırdı.
Şimdi yap: Bugün bana yazacağın ilk isteğe bak ve karar ver — bu, formül gereken bir iş mi, yoksa hızlı bir soru mu? Doğru cevap ikisi de olabilir.
10En güçlü tek hamle: örnek yapıştır
Bütün bölümden aklında tek bir teknik kalacaksa bu olsun. Beni tarif ederek yönlendirmek zordur; göstererek yönlendirmek kolaydır. Çünkü ben zaten örüntü işleyen bir şeyim — bir örnek verdiğinde onun bütün gizli kurallarını birden alırım.
«Şirketimizin ilan dili şöyledir: samimi ama abartısız, ikinci tekil şahıs, emoji yok, en fazla dört cümle» diye anlatabilirsin. Ya da daha önce yazdığın iyi bir ilanı yapıştırıp «buna benzet» diyebilirsin. İkincisi hem daha kısa hem daha isabetli — üstelik tarif edemediğin şeyleri de taşır.
- samimi ama abartısız olsun
- ikinci tekil şahıs kullan
- emoji koyma
- en fazla dört cümle
- resmî olmasın ama laubali de olmasın
- … ve tarif edemediğin bir düzine şey
İki örnek birden verirsen daha da iyi olur: biri «böyle olsun», diğeri «böyle olmasın». Ne yapılacağı kadar neyin dışarıda kalacağını da öğrenmiş olurum. Üç örnekten sonrası genelde bir şey katmaz.
Şimdi yap: Daha önce beğendiğin bir metnini bul, yapıştır ve «bunun aynı tonda bir benzerini şu konu için yaz» de. Fark, tarif etmeye çalıştığın her şeyden büyük olacak.
11Sistem promptu: bir kez yaz, hep geçerli olsun
Aynı bağlamı her sohbette baştan yazmak saçma. Kim olduğunu, ne iş yaptığını, nasıl bir dil istediğini bir kere yaz, her sohbette geçerli olsun — buna sistem promptu denir. Uygulamalarda genelde «özel talimatlar» ya da «proje talimatları» diye geçer.
Buradaki her sohbette geçerli olur
İçine ne yazacağın bellidir, çünkü formülün ilk iki parçası zaten bu: rol ve bağlam. Bir kez yazarsın, her sohbette otomatik olarak orada olur; sen de günlük isteklerinde sadece görev, kısıt ve biçimi yazarsın.
- 1Kim olduğunu yaz: işin, sektörün, kaç kişilik ekip, kimlere hizmet veriyorsun.
- 2Nasıl bir dil istediğini yaz: «kısa ve doğrudan», «teknik terim kullanma», «madde madde».
- 3Değişmeyen kuralları yaz: «emin olmadığında söyle», «fiyat taahhüdü verme», «cevapların sonunda kaynak listesi ver».
Şimdi yap: Üç cümlelik bir sistem promptu yaz — kimsin, nasıl bir dil istiyorsun, değişmeyen kuralın ne. Bir defalık iş, her gün kazandırıyor.
12Önce düşündür, sonra yazdır
Zor bir işte doğrudan sonuç istersen, ilk aklıma geleni yazarım ve o çoğu zaman ortalama olur. Ama önce düşünmemi istersen, kendi cevabımı kurmadan önce planlamış olurum — ve sen o planı görüp düzeltebilirsin.
- İstek
- Cevap
- İstek
- Plan
- Onayın
- Cevap
Kullanacağın cümle basit: «Önce nasıl yapacağını maddeler hâlinde anlat, onaylamadan yazmaya başlama.» Planı okursun, bir yeri düzeltirsin, sonra «tamam, yaz» dersin. Uzun metinlerde bu tek cümle saatler kazandırır.
Şimdi yap: Uzun bir iste bir sonraki isteğinde «önce planını göster, onaylamadan yazma» cümlesini kullan. Planı düzeltmek metni düzeltmekten çok daha kolay.
13İlk cevap taslaktır: düzeltme dili
Yeni başlayanların en pahalı alışkanlığı: cevabı beğenmeyince sohbeti kapatıp yeniden yazmak. Oysa düzeltmek çok daha ucuz — yeter ki neyi düzeltmek istediğini söyle.
Yeri göster
«Üçüncü paragrafı at», «ikinci maddeyi genişlet», «son cümle fazla». Genel şikâyet yerine adres vermek her zaman daha isabetli.
Yönü söyle
«Daha kısa», «daha sıcak», «daha az resmî», «daha somut». Tek kelimelik yönler çok iyi çalışır.
Neyi koruyacağımı söyle
«Yapıyı koru, sadece dili değiştir.» Bunu demezsen her şeyi baştan yazabilirim ve beğendiğin kısım da gider.
Seçenek iste
«Üç farklı başlangıç yaz, aralarından seçeyim.» Beğenmediğinde tarif etmeye çalışmaktan daha hızlıdır.
Yeni sohbet açmanın gerçekten doğru olduğu tek durum var: konu tamamen değiştiyse ya da sohbet dağıldıysa (Bölüm 1'deki «bir sohbetin sınırı var» başlığı). Metni düzeltmek için yeni sohbet açmak, bağlamı çöpe atmak demektir.
Şimdi yap: Bir sonraki beğenmediğin cevapta sohbeti kapatma. Tek cümle yaz: «şunu koru, şunu değiştir.»
14Uzun işi böl
«Bana şirketim için komple bir pazarlama planı yaz» dediğinde alacağın şey uzun, dolgun ve kullanılamaz olur. Sebebi benim beceriksizliğim değil: tek istekte beş ayrı iş var ve hiçbirinde derinleşecek yer yok.
- 1Kimin için? Hedef kitleyi çıkar
- 2Onlara göre üç mesaj önerisi
- 3Seçtiğim mesajı kanallara dağıt
- 4İlk haftanın metinlerini yaz
Bölmenin bir faydası daha var: hata erken çıkar. Dördüncü adımda yanlış yolda olduğunuzu fark ettiyseniz, birinci adıma dönmek yerine üçüncüyü düzeltirsiniz.
Şimdi yap: Aklındaki büyük işi dört adıma böl ve sadece birincisini iste. Sonraki adımı, birincinin cevabını gördükten sonra yaz.
15Beş yaygın hata
1 · Kibarlık sanılan belirsizlik
«Mümkünse bir şeyler yazabilir misin acaba» — bu cümlede görev yok. Bana emir vermek kabalık değil; net olmak yardım etmektir.
2 · Tek istekte beş iş
«Özetle, çevir, kısalt, bir de başlık öner.» Hepsini yaparım ama hiçbirini iyi yapmam. Ayır, sırayla iste.
3 · Ölçülemeyen sıfatlar
«Profesyonel», «etkileyici», «kaliteli». Bunlar bana yön vermez. «En fazla 120 kelime, teknik terim yok» verir.
4 · Malzemeyi anlatmak
«Bir e-posta geldi, şöyle diyordu…» Anlatma — yapıştır. Özetin, benim ihtiyacım olan ayrıntıyı zaten atmış oluyor.
5 · Sihirli kelime aramak
İnternette dolaşan «gizli prompt» listeleri. Gizli bir şey yok; sonucu değiştiren tek şey bana verdiğin bilgi ve koyduğun sınır.
Şimdi yap: Bu beşinden hangisini en çok yapıyorsun? Bir tanesini seç ve bu hafta sadece onu düzelt.
16Kopyala-yapıştır kalıpları
Aşağıdakiler hazır iskeletler. Köşeli parantezleri kendi bilgilerinle doldur; formülün beş parçası zaten yerlerine yerleştirilmiş durumda.
Zor bir e-posta
[Rolüm] olarak [kime] yazacağım. Durum: [ne oldu]. İstediğim: [somut sonuç]. En fazla [n] kelime, ton [nasıl], [şundan] hiç bahsetme. Doğrudan gönderebileceğim tek bir e-posta olarak ver.
Uzun belge özeti
Ekteki belgeyi [kim] olarak okuyorum. Amacım [neye karar vermek]. Belgeden yalnızca bu kararı etkileyen noktaları çıkar. Tablo yap: sütunlar madde, ne diyor, benim için anlamı. Emin olmadığın yeri «belirsiz» diye işaretle.
Karşılaştırma
[A] ile [B] arasında seçim yapacağım. Önceliklerim sırasıyla: [1], [2], [3]. Tablo yap: sütunlar ölçüt, A, B, hangisi ve neden. Sonunda tek cümlelik bir tavsiye ver ve tavsiyenin en zayıf yanını da yaz.
Kendi metnini düzelttirme
Aşağıdaki metni [kim] için yazdım, amacı [ne]. Yapıyı koru, sadece dili düzelt: [nasıl bir dil]. Değiştirdiğin her yeri sonunda kısa bir listeyle söyle ki neyi neden değiştirdiğini göreyim.
Şimdi yap: Bu dördünden işine en yakın olanı kopyala, köşeli parantezleri doldur ve bugün bir kez kullan.
17Kendi kalıp defterin
Yukarıdaki kalıplar benim; asıl değerli olanlar senin olacaklar. Çünkü senin işinde tekrar eden şeyleri sen biliyorsun.
- 1Bir istek gerçekten iyi çalıştığında o anda kopyala. Bir yere kaydet — not defteri, dosya, fark etmez.
- 2Kişiye özel yerleri köşeli parantezle değiştir. Böylece kalıp olur, tek seferlik bir metin olmaktan çıkar.
- 3Başına iki kelimelik bir ad koy: «gecikmiş ödeme», «teklif reddi», «haftalık özet». Aramak kolay olsun.
- 4Ayda bir gözden geçir. Kullanmadıklarını sil; on iyi kalıp, yüz tanesinden değerlidir.
Bu defter zamanla senin en değerli dosyan olur. Kursun ilerleyen bölümlerinde otomasyona geçtiğimizde, oradaki akışların içine koyacağın şey tam olarak bu kalıplar olacak — yani şimdi biriktirdiğin şey sonra kendi kendine çalışacak.
Şimdi yap: Bir dosya aç, adını «kalıplar» koy ve bugün işe yarayan ilk isteğini oraya yapıştır. Defter böyle başlıyor.
18Herkesin sorduğu
Uzun istek her zaman daha mı iyi?
Hayır. Daha dolu istek daha iyi. Uzunluk kendi başına bir erdem değil; gereksiz cümleler seni de yorar, bana da yardımcı olmaz. Ölçü şu: her cümle beş parçadan birine hizmet etsin. Etmiyorsa at.
Türkçe mi İngilizce mi yazmalıyım?
Türkçe yaz. Bir zamanlar İngilizce belirgin biçimde daha iyi sonuç veriyordu; bugün gündelik işlerde aradaki fark çoğu kişi için hissedilir değil. Kendi dilinde daha net düşünürsün, formülü daha iyi kurarsın — kazanç oradan gelir. Çıktının başka dilde olmasını istiyorsan onu da söylersin.
İnternetteki «gizli prompt» listeleri işe yarar mı?
Çoğu, bu bölümde öğrendiğin şeylerin süslü hâli. Gizli bir anahtar kelime yok; sonucu değiştiren şey bilgi, sınır ve biçim. Bir kalıp gördüğünde şunu sor: bu, beş parçadan hangilerini dolduruyor? Hiçbirini doldurmuyorsa süstür.
Sürekli aynı şeyi mi yazmam gerekecek?
Hayır — sistem promptu tam olarak bunu çözüyor. Rol ve bağlamı bir kez yazarsın, her sohbette geçerli olur. Günlük isteklerinde sadece görev, kısıt ve biçim kalır; o da genelde iki satırdır.
Formülü uyguladım, cevap yine kötü. Ne oldu?
Üç ihtimal, sırayla bak: (1) bağlam eksik — kafandaki bir bilgi hâlâ yazıya geçmemiş; (2) iş çok büyük — bölmen gerekiyor; (3) benim gerçekten zayıf olduğum bir alandasın — Bölüm 1'deki «nerede yanılırım» listesine bak. Dördüncü ihtimal olarak: bazen ilk cevap tutmaz, «bir daha dene» gerçek bir seçenektir.
Rol vermek gerçekten fark yaratıyor mu?
Tonda ve kelime seçiminde net biçimde yaratıyor. Ama rol sihirli bir bilgi kaynağı değil: «sen bir doktorsun» demek bana tıbbi doğruluk kazandırmaz, sadece doktor gibi konuşturur. Rolü ton için kullan, doğruluk için değil.
Şimdi yap: Kendi aklındaki soruyu doğrudan bana sor. «Bu isteği nasıl daha iyi yazardım?» diye sormak da bir istek — ve genelde çok işe yarar.
19Alıştırmalar
1 · Aynı iş, iki istek
Gerçek bir işini seç. Önce tek cümleyle iste. Sonra yeni bir sohbette beş parçayla iste. İki cevabı yan yana koy.
Amaç: farkı okumak değil, görmek. Bunu bir kez yapan bir daha tek cümleyle iş istemez.
2 · Biçimi değiştir
Bir soru sor, cevabı al. Sonra sadece şunu yaz: «aynısını tablo olarak ver, sütunlar şunlar olsun.» Başka hiçbir şeyi değiştirme.
Amaç: tek bir cümlenin kullanılabilirliği ne kadar değiştirdiğini ölçmek.
3 · Örnekle öğret
Daha önce yazdığın beğendiğin bir metni yapıştır, «buna benzet» de ve yeni bir konu ver. Sonra aynı işi tarif ederek iste.
Amaç: göstermenin anlatmaktan neden daha güçlü olduğunu kendi metninle görmek.
4 · Planı kes
Uzun bir iş ver ama «önce planını göster, onaylamadan yazma» de. Planda bilerek bir şeyi değiştir, sonra yazdır.
Amaç: yanlış yolu ikinci adımda kesmenin ne kadar ucuz olduğunu hissetmek.
Şimdi yap: Dördünü de yapmana gerek yok. Birincisini yap — bu bölümün tamamını tek başına o alıştırma öğretiyor.
20Kendini sına
Önce kendin cevapla, sonra aç.
Boş bıraktığın parçaya ne olur?
Ben doldururum. Seni tanımadığım için de ortalama bir şeyle doldururum. «Kötü cevap» dediğin şey çoğu zaman benim tahminlerimden ibarettir.
Beş parçanın en güçlüsü hangisi?
Bağlam. Rol tonu ayarlar, biçim sunumu belirler; ama içeriği belirleyen şey bağlamdır. Sadece bağlam eklesen bile cevap yükselir.
«Bu rapora bir bak» neden zayıf bir görev?
Fiil ölçülemiyor. Bakmak, özetlemek, eleştirmek, hata bulmak hepsi farklı işler; ben en yaygın olanı seçerim ve senin istediğin o olmayabilir.
«Kısa yaz» neden yetersiz bir kısıt?
Çünkü kısa sana göre bir şey, bana göre başka bir şey. Sayı ver: «en fazla 120 kelime», «üç madde». Ölçülebilen kısıt uygulanır.
Biçim söylemezsen ne alırsın?
Paragraf. Varsayılanım o. Karşılaştırma yapıyorsan tablo, adım anlatıyorsan madde iste — üç kelimelik bir ekleme, çıktının kullanılabilirliğini baştan aşağı değiştirir.
Tarif etmek mi, örnek vermek mi?
Örnek. Ben örüntü işleyen bir şeyim; bir örnek verdiğinde onun tarif edemediğin kurallarını da alırım. «Buna benzet» çoğu zaman on satır talimattan iyidir.
Cevabı beğenmedin. İlk hamlen ne?
Yeni sohbet açmak değil — düzeltme yazmak. «Yapıyı koru, üçüncü paragrafı at, dili biraz sıcaklaştır.» Bağlamı çöpe atmadan ilerlersin.
«Komple bir plan yaz» neden tıkanır?
Tek istekte beş ayrı iş var; hiçbirinde derinleşecek yer kalmaz. Zincire böl: her adımın çıktısı bir sonrakinin girdisi olsun, aralarında sen müdahale et.
Sistem promptuna ne yazılır?
Formülün değişmeyen ilk iki parçası: rol ve bağlam. Bir de değişmeyen kuralların. Görev, kısıt ve biçim günlük isteklerde kalır.
Bir cümlede bu bölüm
Bana ne söylersen onu alırsın: kim olarak yazacağımı, neyi bilmem gerektiğini, tam olarak ne yapacağımı, neyi yapmayacağımı ve sonucu hangi biçimde vereceğimi söyle — gerisi zaten sende olan işin kendisi.
