Bir kez kur, bir daha yapma
İlk iki bölümde beni tanıdın ve bana doğru isteği yazmayı öğrendin. Ama hâlâ her seferinde sen yazıyorsun. Bu bölümde o son adımı da kaldıracağız: tekrar eden işleri, sen dokunmadan, sırayla ve her seferinde aynı biçimde yapan akışlar kuracağız. Aracımız n8n. Kod bilmene gerek yok; kutuları birbirine bağlayacağız.
Bu bölümün sonunda
- Akış, düğüm ve tetikleyicinin ne olduğunu — üç kelimeyle bütün alanı — bileceksin
- n8n'de ilk akışını kurmuş ve çalıştırmış olacaksın
- Webhook'un ve API'nin ne olduğunu, sıradan bir cümleyle anlatabileceksin
- Verinin düğümden düğüme nasıl taşındığını göreceksin
- Beni bir akışın içine koyup Bölüm 2'deki formülü düğümün içine yazacaksın
- Kendi başına araç seçen bir ajanın nasıl döndüğünü anlayacaksın
- Akış kırıldığında ne olacağını önceden kurmuş olacaksın
İçindekiler
01Bir haftada kaç kez aynı şeyi yapıyorsun
Gelen mesajı okuyup aynı üç cevaptan birini vermek. Formdan gelen bilgiyi tabloya yazmak. Her sabah dünkü satışları toplayıp birine göndermek. Fatura gelince dosyaya koymak. Bunların hiçbiri zor değil; hepsi tekrar. Ve tekrar eden her iş, bir kez tarif edilebilen iştir.
Otomasyon tam olarak bu: bir işi bir kez tarif edersin, sonra o iş kendi kendine olur. Sen uyurken de, tatildeyken de, aynı anda on müşteri yazarken de. Bu bölümde «akış» dediğimiz şey, o tarifin kendisi.
Bölüm 2'de öğrendiğin formül burada başka bir anlam kazanıyor. Orada isteği her seferinde sen yazıyordun. Burada isteği bir kez yazıp bir kutunun içine koyacaksın; kutu her tetiklendiğinde o isteği benim için yeniden dolduracak. Formülü öğrenmiş olman, bu bölümün yarısını çoktan bitirdiğin anlamına geliyor.
Şimdi yap: Bu hafta en az üç kez yaptığın, her seferinde aynı olan üç işi yaz. Bölümün sonunda bunlardan biri kendi kendine yapılıyor olacak.
02Üç kelime: akış, düğüm, tetikleyici
Bu alanda korkutucu görünen bütün sözcükler üç basit fikre iniyor. Üçünü bilirsen gerisini tuvalde tıklayarak keşfedersin.
Akış
Baştan sona bir iş tarifi. «Form gelince → tabloya yaz → bana mesaj at» bir akıştır. n8n'de buna workflow denir; tuvalde soldan sağa okunur.
Düğüm
Akıştaki tek bir adım — bir kutu. «Tabloya yaz» bir düğümdür, «e-posta gönder» bir düğümdür, «Claude'a sor» bir düğümdür. Kutular tellerle birbirine bağlanır.
Tetikleyici
Akışın ilk düğümü; akışı uyandıran şey. «Her sabah 09:00'da», «form doldurulunca», «birisi bu adrese veri gönderince». Tetikleyici olmadan akış uyumaya devam eder.
Bir de dördüncü kelime var, ama o üçünün sonucu: çalıştırma. Tetikleyici bir kez uyanınca akışın baştan sona bir kez koşmasına çalıştırma denir. Her çalıştırmanın kaydı tutulur; nerede durduğunu, ne ürettiğini sonradan görebilirsin.
Şimdi yap: 01'de yazdığın üç işten birini şu kalıba dök: «___ olunca → ___ → ___». İlk boşluk tetikleyici, gerisi düğümler. Akışın kâğıt üstünde hazır.
03n8n nedir, neden o
n8n, akışları görsel olarak kurduğun bir araç: kutuları tuvale koyarsın, tellerle bağlarsın, çalıştırırsın. Yüzlerce uygulamaya hazır bağlantısı var — e-posta, tablolar, mesajlaşma, CRM, veritabanları — ve olmayan her şeye API üzerinden ulaşır. Bu bölümü onun üstüne kurmamın üç sebebi var:
Kodu herkese açık; kendi sunucunda da çalışır
İstersen n8n'in bulutunu kullanırsın, istersen kendi sunucuna kurarsın. İkinci yolda verin dışarı çıkmaz ve akış sayısı için kimseye para ödemezsin. Bir ajans için bu fark büyük.
Kod bilmeyene açık, kod bilene sınırsız
Çoğu işi tıklayarak kurarsın. Ama bir yerde tıklamak yetmezse araya bir kod düğümü koyar, on satır yazarsın — ya da yazdırırsın. Bölüm 4 ve 5 tam olarak bunu öğretecek.
Yapay zekâ düğümü içeride hazır
Beni bir akışa koymak için ayrı bir şey kurmana gerek yok: bir düğüm ekler, anahtarını girer, isteğini yazarsın. Araç kullanan, hafızası olan ajan düğümü de var — 12. bölümde oraya geleceğiz.
Dürüst not: bu işi yapan başka araçlar da var ve bazıları bazı işlerde daha kolay. Ben n8n'i seçtim çünkü öğrendiğin şey ona bağlı kalmıyor — akış, düğüm, tetikleyici, webhook, API kavramları her araçta aynı. Bir tanesini gerçekten öğrenirsen diğerlerine bir öğleden sonra geçersin.
Şimdi yap: n8n'in sitesine gir ve bir hesap aç — bulut sürümünün deneme süresi bu bölüm için yeter. Kurulumla uğraşma; önce kavramı öğren, sunucuyu sonra düşünürsün.
04Bir akışın anatomisi
Aşağıdaki çizim, bu bölümün sonunda kuracağın türden bir akış. Soldan sağa oku: bir şey olur, veri düğümden düğüme geçer, bir yerde yol ikiye ayrılır, sonunda bir yere varır.
Kutuların içinde ne olduğunu şimdilik boş ver. Önemli olan biçim: bir giriş, birbirine bağlı adımlar, bir ya da birkaç çıkış. Tuvalde kurduğun her şey sonunda bu resme benzer.
Şimdi yap: 02'de kâğıda yazdığın akışı kutu ve ok olarak çiz. Bir yerde «eğer … ise» geçiyorsa oraya bir koşul kutusu koy.
05Akış nasıl uyanır: dört tetikleyici
Tetikleyiciyi seçmek, akışı kurmanın ilk ve en önemli kararı. Dört tür var; gerçek işlerin neredeyse tamamı bu dördünden birine giriyor.
Zamanla
«Her sabah 09:00», «her pazartesi», «her saat başı». Rapor, özet, hatırlatma, yedekleme gibi işler için. n8n'de zamanlama düğümü.
Bir uygulamada bir şey olunca
«Yeni e-posta gelince», «tabloya satır eklenince», «takvime toplantı düşünce». Uygulamanın kendi tetikleyici düğümü var; onu seçer, hesabını bağlarsın.
Dışarıdan bir çağrı gelince
Webhook. Site formu, ödeme sistemi, başka bir yazılım — dışarıdaki bir şey senin adresine veri gönderir, akış uyanır. Bir sonraki başlık tamamen buna ayrıldı.
Elle
Sen düğmeye basınca. Kurarken ve test ederken kullanırsın; canlıya çıkınca genellikle yukarıdakilerden biriyle değiştirirsin.
Bir kural: zamanla tetiklemek en kolayı, olayla tetiklemek en doğrusu. «Her beş dakikada bir yeni mesaj var mı diye bak» yerine «mesaj gelince uyan» hem daha hızlı hem daha ucuz. Olay tetikleyicisi varsa onu seç; yoksa zamanlamaya dön.
Şimdi yap: Kâğıttaki akışının tetikleyicisi bu dördünden hangisi? Yanına yaz. Emin değilsen «olay» ile «zaman» arasında kaldıysan olayı seç.
06Webhook: dünyanın kapını çalması
Bu kelime insanları korkutuyor; korkutmamalı. Webhook, senin akışına verilmiş bir adres — bir web sitesi adresi gibi. Dışarıdaki bir sistem o adrese bir şey gönderdiğinde, akışın uyanır ve gönderilen şeyi eline alır. Hepsi bu.
İki yönde çalışır. Senin akışın webhook alabilir — az önceki gibi. Bir de senin akışın başka bir adrese webhook gönderebilir: «iş bitti, şuraya haber ver.» İkincisine bazen «HTTP isteği» denir; adı farklı, fikir aynı.
Güvenlik notu: webhook adresini bilen herkes o kapıyı çalabilir. Adresi paylaşırken bir sırla korumak (n8n bunun için seçenek sunar) ve gelen veriye körü körüne güvenmemek gerekir. 15. bölümde buna döneceğiz.
Şimdi yap: n8n'de yeni bir akış aç, tetikleyici olarak Webhook seç. Sana verdiği adresi tarayıcında aç. Akışın uyandığını göreceksin — ilk webhook'un bu.
07API: iki programın konuşması
Bir uygulamanın senin için yaptığı her şeyin bir de programlar için yapılan hâli vardır. Sen tabloya satır eklemek için tıklarsın; bir program aynı şeyi bir adrese istek göndererek yapar. O adresin ve kuralların bütününe API denir: uygulamanın, insanlara değil, programlara açtığı kapı.
Tarayıcıyı açarsın, giriş yaparsın, tabloyu bulursun, yeni satıra tıklarsın, yazarsın, kaydedersin. Altı adım, iki dakika.
Tablonun API adresine tek bir istek gönderir: «şu tabloya şu satırı ekle.» Bir adım, yarım saniye. Ve günde bin kez yorulmadan.
n8n'in güzelliği şurada: yaygın uygulamaların API'lerini senin için zaten öğrenmiş. «Tabloya satır ekle» düğümünü seçersin, hesabını bağlarsın, sütunları doldurursun — API'yi hiç görmezsin. Hazır düğümü olmayan bir şeyle konuşman gerekirse HTTP isteği düğümü var; ona adresi ve göndereceğini verirsin, o konuşur.
Bir API'yi kullanmak için çoğu zaman bir anahtar gerekir: uygulamanın sana verdiği, «bu istekler benden» diyen uzun bir dizi. Anahtar şifre gibidir — 15. bölümde nasıl saklanacağını konuşacağız. Şimdilik bil: her API'nin bir kapısı, her kapının bir anahtarı var.
Şimdi yap: Kullandığın bir uygulamanın ayarlarında «API» ya da «entegrasyon» diye bir sayfa var mı bak. Varsa o uygulama akışlarına bağlanabilir demektir.
08İlk akışın, on beş dakikada
Kavramlar tamam; şimdi tuval. Aşağıdaki canlandırma, ilk akışını kurarken ekranda neye basacağını gösteriyor. Kendi kendine ilerler, adımlara tıklayabilirsin.
- 1Boş bir akış aç. Tuvalin ortasındaki «+» işaretine bas; sana bir düğüm listesi açılır.
- 2Tetikleyiciyi seç: zamanlama. Saati «her sabah 09:00» yap. İlk düğümün tuvalde.
- 3Düğümün sağındaki küçük daireden tuvale sürükle; liste tekrar açılır. «E-posta gönder» seç. Tel kendiliğinden çizilir.
- 4Düğüme tıkla. Hesabını bağla (ilk seferde ister), alıcıyı kendin yap, konuya «günaydın», gövdeye tek bir cümle yaz.
- 5«Çalıştır»a bas. Düğümlerin köşesinde yeşil onaylar belirir; e-posta kutuna düşer. Akışı kaydet ve «etkin» yap — yarın sabah 09:00'da kendi kendine çalışacak.
Şimdi yap: Bu beş adımı bugün tamamla. Kendine günaydın e-postası atan bir akış saçma görünebilir; ama yarın sabah gelen o e-posta, «kurdum ve çalışıyor» hissinin ilk örneği.
09Veri düğümden düğüme nasıl gider
İlk akışında bir şey fark etmiş olabilirsin: e-posta düğümü, zamanlama düğümünden ne aldı? Cevap: küçük bir zarf. Her düğüm bir sonrakine bir zarf verir; zarfın içinde etiketli bilgiler vardır — «ad: Ayşe», «tutar: 1200», «tarih: bugün».
Bir düğümün ayarlarında bir alana tıkladığında n8n sana önceki düğümden gelen etiketleri gösterir; sürükleyip bırakırsın. Elle yazman gereken tek şey bazen etiketin adı. Bu sürükle-bırak, kod yazmadan veri taşımanın kendisi.
Zarf bazen tek değil, birçok olur: bir tabloda elli satır varsa elli zarf gelir ve sonraki düğüm elli kez çalışır — her biri için bir kez. Buna alışmak birkaç deneme ister; «neden e-posta elli kez gitti?» sorusunun cevabı çoğu zaman budur.
Şimdi yap: İlk akışını bir kez çalıştır, sonra zamanlama düğümüne tıkla ve «çıktı» sekmesine bak. Gördüğün şey zarf. Etiketlerini oku.
10Koşul ve dallanma
Gerçek işlerde her şey aynı yoldan gitmez. Acil olan bana mesaj olarak gelsin, acil olmayan sabah listesine düşsün. Bunu yapan düğümün adı IF: bir soru sorar, cevaba göre veriyi iki yoldan birine gönderir.
Sorular basit tutulur: bir etiket, bir karşılaştırma, bir değer. «tutar 1000'den büyük mü», «konu 'iptal' içeriyor mu», «e-posta boş mu». Daha karmaşık kararlar için iki IF'i art arda koyarsın; ya da bir sonraki başlıkta göreceğin gibi kararı bana bırakırsın.
Şimdi yap: İlk akışına bir IF ekle: «bugün pazartesi mi?» Evet ise e-posta konusuna «haftaya iyi başla» yazdır. Dallanmanın nasıl çalıştığını tek denemede görürsün.
11Beni akışın içine koy
Buraya kadar kurduğun akışlar «mekanik»: veri taşır, koşula bakar, gönderir. Okumak, anlamak, yazmak gerektiğinde araya bir yapay zekâ düğümü girer — yani ben. Gelen mesajı sınıflandırmak, uzun e-postayı özetlemek, müşteriye taslak cevap yazmak: bunlar mekanik değil, dil işi.
Düğümü ekleyip anahtarını girdikten sonra tek bir alan kalır: istek. Ve o alana ne yazacağını zaten biliyorsun — Bölüm 2'nin formülü. Fark şu: rol, bağlam, görev, kısıt ve biçimi bir kez yazarsın; «bağlam» kısmına sabit metin yerine önceki düğümden gelen etiketi sürüklersin. Akış her uyandığında o etiket yeni değeriyle dolar ve istek kendiliğinden yenilenir.
Küçük bir mobilya atölyesinin müşteri temsilcisi gibi davran. Aşağıdaki müşteri mesajını oku: {{mesaj}}. Mesajı «sipariş», «şikâyet» ya da «soru» olarak sınıflandır ve yalnızca bu tek kelimeyi yaz — başka hiçbir şey.
Rol var, bağlam var (etiketten geliyor), görev net, kısıt sıkı, biçim tek kelime. Sonraki IF düğümü bu tek kelimeye bakıp yolu seçer.
Bir akışta biçim kısıtı her zamankinden önemli. Sohbette fazladan bir cümle yazmam sorun değil; akışta o fazladan cümle bir sonraki düğümü şaşırtır. «Yalnızca şunu yaz, başka hiçbir şey» kısıtını akışlarda hiç atlama — ya da düğümün yapılandırılmış çıktı seçeneğini aç, o zaman zarf etiketleriyle döner.
Şimdi yap: Akışına bir yapay zekâ düğümü ekle ve yukarıdaki isteği uyarlayarak yapıştır. Elle bir mesaj yaz, çalıştır, tek kelimelik cevabı gör.
12Otonom ajan: araç seçen düğüm
Önceki başlıktaki düğüm bir şey okur, bir şey yazar, biter. Ajan düğümü farklı: ona bir hedef ve birkaç araç verirsin — tabloyu oku, takvime bak, e-posta gönder — ve hangi aracı ne sırayla kullanacağına o karar verir. Sen adımları yazmazsın; sonucu tarif edersin.
- Hedefi alır«müşteriye uygun saat öner»
- Düşünür«önce takvime bakmalıyım»
- Aracı çağırırtakvim · tablo · e-posta
- Sonucu okur«salı 14:00 boş»
- Yetti mi?hayır → başa; evet → cevap
Ajan düğümüne bir de hafıza bağlayabilirsin: aynı müşteriyle önceki konuşmaları hatırlar. Bölüm 1'de «her sohbet sıfırdan başlar» demiştim — akışta bu kuralı hafıza düğümüyle sen değiştirirsin.
Dürüst uyarı: ajan, akışın en güçlü ve en öngörülemez parçası. Hangi aracı ne zaman çağıracağını sen belirlemiyorsun. Bu yüzden ajana verdiğin araçlar geri alınabilir şeyler olmalı: okumak, taslak yazmak, önermek. Silmek, ödemek, göndermek gibi araçları ajana verme; o adımı ayrı bir düğüme, mümkünse senin onayına bırak.
Şimdi yap: Bir ajan düğümü ekle, ona tek bir araç ver (tabloyu okumak) ve tek bir hedef: «tabloda bugün doğum günü olan var mı, varsa adını söyle». Döngüyü çalıştırmalarda izle.
13Instagram DM'den CRM'e: gerçek bir akış
Kartta söz verdiğim akış bu. Bir ajans için her gün tekrar eden bir iş: mesaj gelir, birinin okuması, cevaplaması ve kaydetmesi gerekir. Aşağıdaki zincir onu insansız yapıyor — yalnızca bir yerde senin onayına düşerek.
- 1Tetikleyici: yeni DM gelince (webhook)
- 2Ben: mesajı sınıflandır — sipariş / şikâyet / soru
- 3Ben: sınıfa göre cevap taslağı yaz
- 4Sana e-posta: taslak + «onayla / düzelt»
- 5CRM'e kaydet: kişi, sınıf, tarih, ne cevap verildi
Bu akış kurulduktan sonra günde kaç mesaj gelirse gelsin aynı kalitede karşılanır, hiçbiri unutulmaz ve hepsi kayda geçer. Sen sadece taslaklara bakarsın. Bir kişilik bir ajansın on kişilik ajans gibi görünmesi tam olarak burada başlıyor.
Şimdi yap: Bu beş düğümü kendi işine çevir — DM yerine form, CRM yerine tablo olabilir. Yapı aynı kalır. Sadece birinci ve beşinci düğümü değiştir, ortası hazır.
14Kırılınca ne olur
Her akış bir gün kırılır: bir uygulama anahtarı yeniler, bir servis beş dakika cevap vermez, bir müşteri hiç beklemediğin biçimde bir şey yazar. Kırılmak sorun değil; sessizce kırılmak sorun. Bunu baştan kurmak dört adım:
Hata akışı
n8n'de herhangi bir akış hata verdiğinde çalışacak ayrı bir akış tanımlarsın: «hangi akış, hangi düğüm, ne hata» diye sana mesaj atsın. Böylece kırılmayı müşteriden önce sen duyarsın.
Yeniden dene
Dış servisle konuşan düğümlerde «hata olursa şu kadar bekle, tekrar dene» ayarı vardır. Geçici kesintilerin çoğu ikinci denemede geçer; bunu açık tutmak bedava.
Çalıştırma kayıtlarına bak
Her çalıştırmanın kaydı durur: hangi düğüm ne aldı, ne verdi, nerede kızardı. Bir şey ters gittiğinde ilk bakacağın yer burası — tahmin etmek yerine görürsün.
Beklenmeyen veriye hazırlık
Boş alan, eksik etiket, çok uzun mesaj. Yapay zekâ düğümünde «mesaj boşsa 'boş' yaz» gibi bir kısıt; IF düğümünde «hiçbiri değilse» dalı. Kenar durumları düşünmek akışı kurmanın yarısıdır.
Şimdi yap: Bir hata akışı kur — tek düğüm, sana mesaj atsın — ve ilk akışını ona bağla. Sonra bilerek boz: e-posta düğümündeki alıcıyı sil, çalıştır. Mesajın gelmesi gerekiyor.
15Anahtarlar ve güvenlik
Akışların hesaplarına erişiyor: e-postana, tablolarına, müşteri listene. Bu erişim anahtarlarla oluyor ve anahtarlar şifre gibi. Dört kural, hepsi basit:
Anahtar düğümün içine değil, kasaya
n8n'de «kimlik bilgileri» diye ayrı bir yer var. Anahtarı oraya bir kez koyarsın, düğümler oradan kullanır. Bir düğümün ayarına anahtarı elle yapıştırmak, şifreni not kâğıdına yazıp masaya bırakmak gibi.
En az yetki
Tablo okuyacak akışa yazma yetkisi verme. Anahtar oluştururken uygulamalar genelde «neye izin» diye sorar; yalnızca gerekeni seç. Akış bozulursa zarar da küçük kalır.
Webhook'a sır koy
Webhook adresini bilen herkes akışını tetikleyebilir. n8n'in sunduğu doğrulama seçeneklerinden birini aç; en azından adrese kimsenin tahmin edemeyeceği bir parça ekle.
Gelen veriye güvenme
Bölüm 1'deki gizli talimat uyarısı burada iki kat geçerli: bir müşteri mesajının içinde «önceki talimatları unut» yazabilir ve o mesaj benim düğümüme giriyor. Kısıtları sıkı tut, geri alınamayan işleri ajana verme.
Şimdi yap: Kurduğun akışlardaki bütün düğümlere bak. Herhangi birinin içinde uzun bir anahtar dizisi elle yazılmış mı? Varsa kimlik bilgilerine taşı — beş dakika, bir gün seni kurtarır.
16Ne zaman otomasyon yapılmaz
Bu araçları öğrenen herkes bir süre her şeyi otomatikleştirmek ister. Bu bir hata ve pahalı bir hata. Dürüst ölçü:
Ayda bir yapılan işler. Her seferinde farklı karar isteyen işler. Bir hatanın bir müşteri ya da para kaybettireceği işler. Henüz nasıl yapıldığını tam bilmediğin işler — bilmediğin şeyi otomatikleştiremezsin.
Haftada üçten fazla tekrar eden işler. Her seferinde aynı adımlarla yapılanlar. Unutulunca zarar verenler. Gece ya da hafta sonu da olması gerekenler.
Pratik kural: önce üç kez elle yap, sonra otomatikleştir. Üçüncü seferde adımlar netleşmiş, kenar durumları görülmüş olur. Birinci seferde kurduğun akış, ikinci seferde kırılır.
Şimdi yap: 01'de yazdığın üç işi bu iki sütuna dağıt. Sağ sütunda kalan varsa, sıradaki akışın o.
17Beş yaygın hata
1 · İlk akışı çok büyük kurmak
On beş düğümlü bir akışla başlarsan neresinin bozuk olduğunu bulamazsın. İki düğümle başla, çalışsın, sonra üçüncüyü ekle. Her ekleme sonrası çalıştır.
2 · Elle tetikleyiciyi canlıda bırakmak
Test ederken «elle» tetikleyici kullanırsın, sonra canlıya alırken değiştirmeyi unutursun. Akış hiç uyanmaz ve sen «çalışmıyor» dersin. Canlıya almadan tetikleyiciyi kontrol et.
3 · Yapay zekâ düğümüne biçim söylememek
Sohbette sorun olmayan fazladan cümle, akışta sonraki düğümü kırar. «Yalnızca şunu yaz» kısıtı ya da yapılandırılmış çıktı. İstisnası yok.
4 · Hata akışı olmadan canlıya çıkmak
Akış sessizce kırılır, üç gün sonra bir müşteri «bana cevap gelmedi» der. Hata akışı on dakikalık iş; ilk gün kur.
5 · Ajana geri alınamayan araç vermek
Silme, ödeme, toplu gönderme. Ajan iyi niyetle yanlış aracı seçer ve geri dönüşü olmaz. Bu adımlar ayrı düğümde, tercihen senin onayında kalsın.
Şimdi yap: Kurduğun akışı bu beşine karşı kontrol et. Özellikle 2 ve 4 — ikisi de «çalışıyor sanıyordum» cümlesinin kaynağı.
18Herkesin sorduğu
Kod bilmeden gerçekten olur mu?
Bu bölümdeki her şey olur — tıklayarak. Kod gerektiğinde iki seçeneğin var: on satırlık bir kod düğümü ekleyip kodu bana yazdırmak, ya da o adımı bir yapay zekâ düğümüne bırakmak. Bölüm 4 ve 5, kod tarafını sıfırdan öğretecek; buraya kadar kodsuz geldin.
n8n bulut mu, kendi sunucum mu?
Öğrenirken bulut: kurulum yok, dakikalar içinde başlarsın. Canlıya alırken kendi sunucun: veri sende kalır, akış sayısı sınırsız, aylık ücret sunucu kadar. İkisi arasında geçiş kolay — akışlar dışa aktarılıp içe alınır. Bölüm 6'da sunucu kurulumunu göreceğiz.
Yapay zekâ düğümü ne kadara mal olur?
Her çalıştırmada bana gönderilen ve benden dönen metin kadar; fiyatlar değişiyor, güncel rakam için sağlayıcının sayfasına bak. Sezgisel ölçü: kısa bir sınıflandırma neredeyse bedava, uzun bir özet birkaç kuruş. Günde yüz mesaj sınıflandıran bir akış çoğu işletme için bir kahve parası etmez. Maliyeti düşüren şey Bölüm 2'deki kısıtlar: kısa istek, kısa cevap.
Akış yavaş çalışıyor, ne yapayım?
Önce çalıştırma kaydına bak: hangi düğüm uzun sürüyor? Neredeyse hep dış servisi bekleyen bir düğümdür — ya da yapay zekâ düğümüne çok uzun metin veriyorsundur. Metni kırp, gereksiz düğümü kaldır, «her beş dakikada bak» yerine olay tetikleyicisine geç.
Ajan yanlış bir şey yaparsa?
Yapar — bir gün mutlaka. Bu yüzden ajana verdiğin araçlar okuma ve taslak düzeyinde kalır, geri alınamayan adımlar senin onayından geçer, hata akışı seni anında haberdar eder. Ajanı bir stajyer gibi düşün: iş ver, ama imza yetkisi verme.
Bir akışı başkasına devredebilir miyim?
Evet — akış dışa aktarılır, tek bir dosya olur, başka bir hesaba yüklenir. Kimlik bilgileri dosyaya girmez; alan kişi kendininkini bağlar. Bu yüzden bir akışı müşteriye teslim etmek de mümkün: kurar, dışa aktarır, teslim edersin. Bölüm 6'nın konusu bu.
Şimdi yap: Bir düğümde takıldıysan bana sor — ekran görüntüsünü yapıştır, «bu düğüm neden kızardı?» de. n8n'in düğümlerini tanıyorum; çoğu hatayı ekrandan okurum.
19Alıştırmalar
1 · Günaydın akışı
08'deki beş adımı tamamla ve akışı etkinleştir. Yarın sabah 09:00'da e-postanın gelmesini bekle.
Amaç: «kurdum ve kendi kendine çalıştı» hissini bir kez yaşamak. Bu his, gerisini öğrenmenin yakıtı.
2 · Kapı zili
Webhook tetikleyicili bir akış kur. Adresini bir site formuna ya da başka bir uygulamaya ver. Form doldurulduğunda zarfın geldiğini çalıştırma kaydında gör.
Amaç: «webhook» kelimesinin korkutuculuğunu bir kerede bitirmek.
3 · Sınıflandırıcı
Gelen bir metni «sipariş / şikâyet / soru» diye sınıflandıran bir yapay zekâ düğümü ve ardında üç dallı bir IF kur. On farklı örnek mesajla test et.
Amaç: Bölüm 2'nin formülünü bir düğümün içinde çalışırken görmek — ve biçim kısıtının neden şart olduğunu yaşamak.
4 · Bilerek boz
Hata akışını kur. Sonra çalışan akışındaki bir düğümü bilerek boz ve mesajın sana ulaştığını doğrula. Düzelt, tekrar çalıştır.
Amaç: kırılmanın nasıl göründüğünü canlıya çıkmadan önce görmek.
Şimdi yap: Birinciyi bugün, ikinciyi yarın. Üç ve dört, ilk ikisi çalıştıktan sonra. Sırayı bozma; her biri bir öncekinin üstüne kuruluyor.
20Kendini sına
Önce kendin cevapla, sonra aç.
Akış, düğüm, tetikleyici — tek cümleyle?
Akış bir iş tarifi, düğüm o tarifteki tek bir adım, tetikleyici tarifi başlatan olay. Tetikleyici olmadan akış uyur.
Webhook nedir?
Akışına verilmiş bir adres. Dışarıdaki bir sistem o adrese veri gönderince akışın uyanır ve veriyi alır. Kapı zili: dışarıdan basılır, içeride sen duyarsın.
API nedir?
Bir uygulamanın insanlara değil programlara açtığı kapı. Sen tıklayarak yaptığını bir program o kapıdan istek göndererek yapar. n8n çoğu uygulamanın API'sini senin için zaten öğrenmiş.
Neden olay tetikleyicisi zamanlamadan iyidir?
«Her beş dakikada bak» boşa çalışır ve geç kalır; «gelince uyan» anında ve bedava. Olay tetikleyicisi varsa onu seç.
Veri düğümden düğüme nasıl gider?
Etiketli bir zarfla: «ad: Ayşe», «tutar: 1200». Sonraki düğüm etiketleri isimle çağırır. Çok satır varsa çok zarf gelir ve düğüm her biri için bir kez çalışır.
Yapay zekâ düğümüne ne yazılır?
Bölüm 2'nin formülü: rol, bağlam, görev, kısıt, biçim. Fark: bağlam sabit metin değil, önceki düğümden gelen etiket. Ve biçim kısıtı sohbettekinden daha sıkı — «yalnızca şunu yaz».
Ajan düğümü ile sıradan yapay zekâ düğümünün farkı?
Sıradan düğüm bir şey okur, bir şey yazar, biter. Ajan düğümüne hedef ve araçlar verirsin; hangi aracı ne sırayla kullanacağına o karar verir ve hedefe ulaşana kadar döner.
Ajana hangi araçlar verilmez?
Geri alınamayanlar: silme, ödeme, toplu gönderme. Bunlar ayrı düğümde ve tercihen senin onayında kalır. Ajan stajyerdir — iş verilir, imza yetkisi verilmez.
Canlıya çıkmadan önce kurulacak tek şey?
Hata akışı. Akış kırıldığında sana mesaj atan ayrı bir akış. Onsuz kırılma sessiz olur ve üç gün sonra müşteriden duyarsın.
Anahtar nereye yazılır?
Kimlik bilgilerine — n8n'in kasasına. Düğümün içine elle asla. Ve her anahtara yalnızca gereken yetki: okuyacaksa yazma izni verme.
Bir cümlede bu bölüm
Tekrar eden bir işi bir kez tarif et — tetikleyici, düğümler, bir koşul, gerekirse araya ben — sonra onu etkin yap ve bir daha elle yapma; kırılınca duyacağın bir hata akışı ve kasada duran anahtarlarla.
